Verkamering - Wat doen we met huisjesmelkers?

n de Soester Courant van 6 september 2023 verscheen het artikel ‘Klaarwater vreest voor huisjesmelker’. Hierin werd de onrust in de buurt geschetst, ontstaan door de ‘verkamering’. Gemeentebelangen Groen Soest (GGS) heeft het College vragen gesteld.

Verkamering

In verschillende wijken in de gemeente Soest komt deze vorm van verhuur voor. Een woning wordt gekocht om vervolgens in kleine kamertjes te verdelen. De kamers  worden dan voor hoge bedragen verhuurd. Het is voor de woningeigenaar een lucratieve zaak, maar onwenselijk in de wijk. De grote steden hebben inmiddels een zelfbewoningplicht ingesteld. Dit zal de reden zijn waarom het probleem zich naar de dorpen in de regio verplaatst, waaronder onze gemeente.

Bij deze vorm van particuliere kamerverhuur zijn huurders in een kwetsbare positie. Omdat zij doorgaans niet ingeschreven staan, en zich ook van de huisbaas niet mogen inschrijven, vallen zij buiten de huurbescherming en buiten het zicht van de hulpverlening. Daarom wordt ook vaak verhuurd aan buitenlanders en nieuwkomers. Zij zoeken dringend onderdak, maar  zijn niet op de hoogte van de huurbeschermingsmaatregelen. De huur wordt daarbij contant afgerekend, zodat er ook geen enkele fiscale controle kan plaatsvinden.

Om die reden is verkamering een beproefd middel geworden in het witwassen van langs criminele weg verkregen gelden. Het is dus een onderdeel van de zogenaamde ondermijning. Het overheidsdocument Indicatoren van witwassen en terrorismefinanciering Handboek voor medewerkers van de Belastingdienst (te vinden op internet) geeft de nodige informatie.

De verkamering leidt ook tot praktische problemen in de wijk. Zo ontstaan er parkeerproblemen doordat er veel meer mensen in een huis wonen dan ooit werd gepland. Soms ontstaan hierdoor ook brandgevaarlijke situaties. Verder worden de verkamerde huizen slecht onderhouden, de verhuurder steekt het liefst al het geld in zijn eigen zak. Tenslotte, de huurders – meestal verblijven zij er maar kort – hebben geen binding met huis of buurt. Resten van inboedels van vertrokken huurders blijven maandenlang rotten in de tuin. Vaak wordt het vuilnis niet op tijd aan de straat gezet, waardoor de bakken uitpuilen. Los van de esthetische kant is dit, zeker bij warm weer, ongezond. Kortom, verpaupering ligt op de loer.

GGS stelt Artikel 46 vragen aan het College van Burgemeester en Wethouders

Gemeentebelangen Groen Soest heeft, naar aanleiding van de klachten met betrekking tot de verkamering, artikel 46 vragen gesteld aan het College van Burgemeester en Wethouders (zie, op deze website, onder ‘nieuws’, ons bericht van 18 september 2023).

Inmiddels is antwoord ontvangen op onze vragen. Deze zijn hieronder, met onze vragen, als bijlage toegevoegd.

Teleurstelling

Samenvattend vonden wij de antwoorden een beetje teleurstellend. Er wordt geschermd met cijfers om het probleem te bagatelliseren, maar men gaat voorbij aan het individueel leed dat verkamering veroorzaakt. De percentages zijn misschien – vooral in landelijk kader – klein, maar zijn in absolute zin aanzienlijk. Wanneer bijvoorbeeld wordt gesteld dat 4% van de bestaande woningen in Soest worden opgekocht door investeerders, dan betekent dit toch  onttrekking van een fors aantal woningen aan een al krappe markt. Mogelijk heeft deze commerciële aankoop ook een prijsopdrijvend effect.

Positief

Er zijn ook positieve kanten: het College heeft €25.000,- aan de begroting toegevoegd voor een onderzoek naar een paraplubestemmingsplan om verkamering tegen te gaan. Deze begroting is inmiddels goedgekeurd. Verder blijkt ook dat de nodige controles worden uitgevoerd met betrekking tot de huurders van ruimten in verkamerde huizen. Het is nu ook aan de Gemeenteraad om op de juiste momenten, met de opzet van bestemmingsplannen, het vastleggen van voorwaarden en regelingen te bepleiten om verkamering te bestrijden. 

Op de kaart

In ieder geval is het probleem aan de orde gesteld en is het onder de aandacht van het College en de andere fracties in de gemeenteraad  gebracht. Bij de optuiging van de nieuwe omgevingswet moeten wij adequate regelingen invoeren om verkamering tegen te gaan.

Bijlage: artikel 46 vragen GGS en de antwoorden van het College van Burgemeester en Wethouders:

  1. Onderschrijft het college de stelling dat de opkoop van woningen door investeerders in onze gemeente een ontluikende trend is die zo snel mogelijk moet worden gestopt?

Antwoord: Berichten van woningen die verkamerd worden bereiken ons al langer. Uit onderzoek, bij de evaluatie van het Masterplan Soest, bleek dat 4% van de bestaande woningen in de periode 2018 tot en met de eerste helft van 2021 is gekocht door investeerders. Dit was lager dan het gemiddelde in Nederland (7%), de G40 (8%), de G4 (15%) en de regio Amersfoort (5%). Gezien dit lage percentage en de ontmoedigende maatregelen vanuit het Rijk zagen wij geen aanleiding om de opkoopbescherming in Soest in te stellen.

  1. Is het college bereid -nu blijkt dat van opkoop van woningen door investeerders wel degelijk door een deel van de Soester bevolking overlast wordt ervaren- alsnog een zelfbewoningsplicht in te voeren?

Antwoord: In de huidige doelgroepenverordening is de zelfbewoningsplicht voor nieuwbouwwoningen vastgelegd. Deze is ook weer opgenomen in de concept doelgroepenverordening die binnenkort in uw raad wordt behandeld.

  1. Is het college bereid om, in vergelijk met regelingen in de grote steden, de verkamering -liefst met terugwerkende kracht- een halt toe te roepen?

Antwoord: In de kadernota 2024 is voorgesteld om € 25.000 te reserveren voor het opstellen van een paraplubestemmingsplan om verkamering tegen te gaan Op dit moment ontbreekt de mankracht om een dergelijk plan op te stellen. Dit bedrag is ook opgenomen in de begroting voor 2024. Als uw raad de begroting vaststelt, kan de ambtelijke organisatie hier mee aan de slag. Het is niet mogelijk om verkamering met terugwerkende kracht een halt toe te roepen.

  1. Is het college bereid wetgeving/gemeentelijke vergunningsprocedures aan te passen, te onderzoeken, dan wel hogere overheden daartoe op te roepen, mocht de bestaande wetgeving en vergunningsprocedures niet voldoende mogelijkheden bieden voor de aanpak van dit probleem?

Antwoord: Zie het antwoord op vraag 3. Aanpassing van het bestemmingsplan is een raadsbevoegdheid. Hogere overheden oproepen om bestaande wetgeving en vergunningprocedures aan te passen is daarom niet aan de orde. We willen voorkomen dat regelgeving ten aanzien van verkamering maatschappelijke initiatieven zoals ‘Kamers met aandacht’ onmogelijk maakt. Dergelijke initiatieven ondersteunt het college van harte. En verkamering zou kunnen bijdragen aan het verminderen van de woningnood onder bepaalde doelgroepen zoals studenten.

  1. Is het college bereid in de panden waar verkamering speelt een nauwgezette controle van bevolkingsregistratie met betrekking tot de huurders te doen uitvoeren?

Antwoord: Bij signalen van verkamerde verhuur wordt een controle van de bevolkingsregistratie uitgevoerd. Als er illegale zaken worden geconstateerd wordt dit bij de afdeling Vergunningen, Toezicht en Handhaving gemeld.

  1. Is het college bereid om, eventueel in samenwerking met andere overheden en/of instanties, onderzoek te doen naar de geldstromen die in Soest gemoeid zijn met de verkamering?

Antwoord: Als de gemeente Soest een rol kan spelen in het voorkomen of bestrijden van witwassen, dan wordt een dergelijke casus in samenwerking met onze ketenpartners (politie, Belastingdienst, OM) opgepakt. Vooralsnog zijn er geen concrete signalen dat de vastgoedmarkt in Soest wordt gebruikt om crimineel verkregen geld wit te wassen. Dit geldt ook voor vastgoed dat wordt gebruikt voor de verhuur van kamers.

Jan-Paauw Handtekening

Jan Paauw

Fractievoorzitter (Tel: 06 – 206 671 56)

Aandachtsgebieden: Financiën – Economie – Bestuurlijke taken – Wonen – Ruimtelijke Ordening

Verduidelijking wat wordt bedoeld met ‘Winkelaanbod’

Normen voor winkelaanbod in Nederland omvatten wettelijke regels voor winkels.

Belangrijkste normen en richtlijnen:

  • Winkeltijdenwet: Openingstijden: winkels zijn in principe gesloten op zon- en feestdagen en tussen 22.00 en 6.00 uur. Gemeenten kunnen hierop uitzonderingen maken via een verordening.
  • Product- en verkoopregels: Productveiligheid: ondernemers moeten voldoen aan regels van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) voor etikettering en productveiligheid. Daarnaast geldt een informatieplicht over prijzen, garantie en productkenmerken.
  • Huisregels: Winkeliers mogen eigen huisregels opstellen, zoals een verbod op eten/drinken, verplichte mandjes, of tassencontroles.
  • Veiligheid: Het is essentieel dat de winkel veilig is ingericht en, indien noodzakelijk, ruimte biedt voor 1,5 meter afstand. Voor horeca zijn andere richtlijnen vastgesteld.
  • Online aanbod: Webshops moeten voldoen aan vermelding van KvK-nummer, btw-nummer en een fysiek adres.

Om rekening mee te houden in de toekomst

  • De winkelgebieden in onze gemeente worden goed bezocht voor zowel de dagelijkse boodschappen als meer uitzonderlijke aankomen (winkelen). Van onze inwoners winkelen de meeste mensen bij Winkelpromenade Soestdijk (53%) en Soest-Zuid (38%), gevolgd door online winkelen (33%);
  • Onze inwoners winkelen minder vaak regionaal. Respectievelijk 18 en 7 % winkelt in Amersfoort en Utrecht;
  • De inwoners van Soest en Soesterberg gaan voornamelijk met de auto naar de winkelgebieden;
  • Gratis parkeren is een belangrijk aspect voor het kiezen van een winkelgebied in onze gemeente;
  • Parkeren/parkeernorm zijn vaak een belemmering voor nieuwe ontwikkelingen (vergroting winkelaanbod);
  • In Winkelpromenade Soestdijk is er een tekort aan parkeerplaatsen. In Soest-Zuid en de Rademakerstraat is de parkeerdruk minder hoog;
  • Er is een gebrek in alle winkelgebieden aan openbare toiletvoorzieningen;
  • Supermarkten blijven de trekkers voor alle winkelgebieden in Soest. Nieuwe (concurrerende) supermarkten verhogen de aantrekkingskracht van de winkelgebieden.
  • ‘Pick-up points’ (voor ‘online’ gekochte producten) in- of bij bestaande winkelcentra en supermarktlocaties stimuleren combinatiebezoek en leiden daarmee tot meer omzet voor de plaatselijke winkels.

Verduidelijking wat wordt bedoeld met ‘Wijkwethouders”

De (vier) wethouders van Soest krijgen naast hun portefeuilles (zoals bijvoorbeeld wonen, verkeer en ruimtelijke ordening) ook wijken van Soest en Soesterberg toebedeeld. Voor deze wijken zijn zij de ‘wijkwethouder’. Zij vormen een direct aanspreekpunt voor de inwoners van deze wijk met het college van Burgemeester en Wethouders.

Wijkwethouders gaan samen met u de wijk in tijdens een wijkschouw en zijn bij evenementen of andere gebeurtenissen in uw wijk.

Inwoners kunnen met vragen en ideeën bij hun wijkwethouder terecht.

U kunt met alle onderwerpen en ideeën over uw wijk terecht bij uw wijkwethouder. In sommige gevallen kan dit een onderwerp zijn wat ook in de portefeuille van uw (wijk)wethouder valt. Het lijntje tussen inwoners en college kan in dit geval niet korter! In andere gevallen is het misschien niet iets wat de portefeuille van uw wijkwethouder betreft. De wijkwethouder kan uw tips of informatie dan wel overbrengen bij de betreffende portefeuillehouder.

De relatie tussen de wijkwethouder en de portefeuillehouder is afgesproken in het college. De wijkwethouder neemt niet de plaats in van de portefeuillehouder. De portefeuillehouder kan bij belangrijke inhoudelijk thema’s natuurlijk wel gebruik maken van de kennis van de wijkwethouder.

Wij willen starten met een wijkwethouder voor Soesterberg. Als dit de verwachte resultaten heeft breiden we het principe uit over de andere wijken van Soest.

Verduidelijking wat wordt bedoeld met “Dorpsvisie”

Een dorpsvisie is een richtinggevend document, opgesteld door bewoners, dat de gewenste toekomst, beleving en identiteit van een dorp vastlegt. Het vertaalt wensen en ideeën van de gemeenschap naar concrete doelen voor wonen, zorg en voorzieningen, en dient als basis voor overleg met de gemeente.

Wat houdt het maken van een dorpsvisie in?

  • Doel: Het behouden of versterken van de beleving en het karakter van het dorp, vaak ter voorbereiding op omgevingsplannen of gemeentelijk beleid.
  • Proces: Bewoners, verenigingen en andere belanghebbenden inventariseren knelpunten en ambities.
  • Inhoud: Visie op ruimtelijke ordening wonen, voorzieningen, zorg en groen, vaak vertaald in een actieplan.
  • Resultaat: Een gedragen integraal document dat richting geeft aan de toekomst en fungeert als gezichtspunt richting gemeente en provincie.

Stappen voor het maken van een dorpsvisie:

  1. Organisatie: Vorm een werkgroep van betrokken bewoners.
  2. Participatie: Organiseer bijeenkomsten, enquêtes of inloopavonden om ideeën op te halen.
  3. Analyse: Breng kwaliteiten, knelpunten en trends (bijv. vergrijzing, woningnood) in kaart.
  4. Visievorming: Formuleer gezamenlijke ambities en prioriteiten.
  5. Actieplan: Vertaal de visie naar concrete, haalbare projecten.
  6. Verankering: Presenteer de visie aan het dorp en de gemeente.

Een dorpsvisie is essentieel voor het behoud van de lokale identiteit en zorgt voor een sterkere positie in samenwerking en besluitvorming.

 

Verduidelijking wat wordt bedoeld met ‘voorzieningen’

Gemeenten bieden diverse voorzieningen voor sport en cultuur, vaak gericht op deelname door mensen met een laag inkomen. Belangrijke regelingen zijn het Jeugdfonds Sport & Cultuur (voor contributie en materiaal tot 18 jaar) en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur (voor 18+). Daarnaast faciliteren ze vaak met buurtsportcoaches, sportspullenbanken en subsidies voor accommodaties.

Belangrijke Voorzieningen en Regelingen:

  • Jeugdfonds Sport & Cultuur: Vergoedt contributie en materiaal voor sport, muziek, dans of theater voor kinderen uit gezinnen met minder geld.
  • Volwassenenfonds Sport & Cultuur: Betaalt het lesgeld/contributie voor volwassenen die rond het bestaansminimum leven.
  • Lokale regelingen: Veel gemeenten hebben een ‘Kindpakket’, ‘Activeringsregeling’ of een stadspas waarmee activiteiten (zoals zwemles, bibliotheek, musea) (gratis) toegankelijk zijn.
  • Sportspullenbanken/Beweegcoaches: Ondersteuning bij het vinden van geschikte activiteiten en het verkrijgen van materialen.
  • Subsidies: Ondersteuning voor verenigingen, waaronder de BOSA-subsidie voor bouw en onderhoud van sportaccommodaties.
  • Aanvragen voor deze fondsen verlopen vaak via een intermediair zoals een school, buurtsportcoach of maatschappelijk werker. Kijk op de website van de betreffende gemeente voor de specifieke mogelijkheden.